Fraude met betaalmiddelen in Frankrijk verandert van aard. De verliezen door psychologische manipulaties zijn in 2025 sterk gestegen, terwijl het totale volume van frauduleuze transacties daalde. Deze verschuiving hertekent de regelgevende en technologische prioriteiten van online financiën, van het Europese kader voor onmiddellijke betalingen tot de eerste experimenten met digitale euro.
Fraude door manipulatie en overboekingen: het echte risico van online financiën in 2025
Het klassieke schema van creditcardfraude verliest terrein. Fraudeurs richten zich nu op overboekingen, waarbij ze zich baseren op sociale engineering in plaats van op technische kwetsbaarheden. De opkomst van oplichting met valse bankadviseurs en valse technische ondersteuning illustreert deze verschuiving.
Deze migratie wordt verklaard door twee convergerende factoren. Ten eerste heeft de sterke authenticatie (SCA) die door de PSD2-richtlijn is opgelegd, het uitvoeren van puur technische fraude met kaarten moeilijker gemaakt. Ten tweede biedt de overboeking, eenmaal gevalideerd door de klant zelf onder psychologische druk, weinig mogelijkheden voor terugroepacties.
Het Observatorium voor de veiligheid van betaalmiddelen bevestigt in zijn jaarlijkse rapport 2025 deze verschuiving. Het totale aantal frauduleuze transacties daalt, maar de schade per fraude stijgt, omdat overboekingen betrekking hebben op hogere bedragen dan betalingen met kaarten. Voor updates over de website Terre Finance, vormen deze sectorale gegevens een nuttig toegangspunt.
De reactie van banken bestaat uit realtime gedragswaarschuwingen en training van adviseurs in het herkennen van klanten onder invloed. Maar het detectiepercentage blijft onvoldoende voor overboekingen die vrijwillig door het slachtoffer zijn geïnitieerd.
Verificatie van de begunstigde en onmiddellijke overboekingen: wat de Europese verordening verandert
De verificatie van de begunstigde vóór de uitvoering van een overboeking is van kracht geworden in het kader van de verordening over onmiddellijke betalingen. Dit mechanisme, dat soms wordt verward met de toekomstige bepalingen van PSD3, is gebaseerd op een controle van de overeenstemming tussen het ingevoerde IBAN en de opgegeven naam van de ontvanger.
De regelgevende differentiatie is belangrijk. PSD3 en de verordening betreffende betalingsdiensten (PSR) wachten op dit moment nog op de afronding van de wetgeving op Europees niveau. Deze teksten als al toepasbaar presenteren zou een foutieve analyse zijn. Aan de andere kant zijn er al twee verplichtingen van kracht:
- De verplichte uitrol van onmiddellijke overboekingen in euro voor betalingsdienstverleners in de SEPA-zone, met een tariefplafond dat is afgestemd op dat van klassieke overboekingen.
- De verificatie van de overeenstemming tussen IBAN en naam, die de betaler moet waarschuwen in geval van discrepantie vóór de definitieve validatie van de transactie.
- De verplichting voor dienstverleners om onder voorwaarden slachtoffers van fraude terug te betalen wanneer de overeenstemmingscontrole niet correct is uitgevoerd.
Dit kader verandert de verdeling van verantwoordelijkheden tussen de klant en zijn bank. Een dienstverlener die de verificatie niet implementeert, loopt het risico op een terugbetalingsverplichting, wat een directe economische prikkel creëert om het systeem uit te rollen.
PSD3 en PSR: realistische tijdlijn
Het wetgevingspakket PSD3/PSR heeft een politieke overeenkomst bereikt, maar de omzetting in nationaal recht zal nog enkele kwartalen duren. De spelers in de online financiën die anticiperen op deze teksten werken aan de gereguleerde opening van betalingsgegevens (uitgebreide open finance) en aan de supervisie van nieuwe tussenpersonen, met name aggregators en betalingsinitiators.
Digitale euro: stand van zaken en impact op online betalingen
Het project van de digitale euro dat door de ECB wordt gepromoot, heeft verschillende technische stappen doorlopen. Volgens de Banque de France, geciteerd door Revue Banque, zou het online betalingen, in winkels en tussen particulieren mogelijk maken, zelfs offline.
Dit laatste punt (offline betaling) is het onderscheidende element ten opzichte van bestaande oplossingen. Geen enkele gangbare elektronische betaalmethode werkt vandaag zonder netwerkverbinding op het moment van de transactie. Als deze functionaliteit wordt bevestigd in de definitieve versie, zou het een gebruik vergelijkbaar met contant geld voor kleine bedragen mogelijk maken.
De lancering blijft voorwaardelijk. De ECB heeft nog geen definitieve datum vastgesteld, en het juridische kader op Europees niveau (de verordening over de digitale euro) volgt zijn wetgevende traject. We zien echter dat betalingsdienstverleners de technische integratie anticiperen, met name op de volgende punten:
- De coexistence met bestaande wallets (Apple Pay, Google Pay) en bankapplicaties, zonder duplicatie van de gebruikerservaring.
- De plafonnering van de bedragen die in digitale euro worden aangehouden, bedoeld om het risico van bankdesintermediatie te beperken.
- De vraag naar vergoeding: de digitale euro zou geen rente dragen, waardoor het wordt gepositioneerd als een betaalinstrument, niet als spaarmiddel.
Tokenized finance en marktstructuren: lopende convergentie
De tokenisatie van financiële activa (obligaties, fonds-aandelen, schuldinstrumenten) vordert in Europa, maar met een tempo dat experimenteel blijft. Europese initiatieven zijn gericht op het verbinden van tokenized activaplatformen met traditionele afwikkelingsinfrastructuren, zonder dat deze convergentie op grote schaal operationeel is.
Het knelpunt blijft de interoperabiliteit tussen gedistribueerde registers en centrale bewakers. De pilotregimes die door de ESMA zijn opgezet, maken het mogelijk om emissies op blockchain te testen met een verlicht regelgevend kader, maar de verwerkte volumes blijven marginaal in vergelijking met de klassieke markten.
De interesse van online investeerders ligt op twee assen. Ten eerste de potentiële vermindering van de afwikkelingstijden (overgang van T+2 naar bijna onmiddellijk). Ten tweede de splitsing van activa, wat het mogelijk maakt om de instapdrempels voor producten die tot nu toe voor institutionele beleggers waren gereserveerd, te verlagen.
De online financiën in 2025-2026 structureren zich rond deze vier assen: strijd tegen fraude door manipulatie, effectieve uitrol van beveiligde onmiddellijke overboekingen, voorbereiding van de digitale euro en de eerste bruggen tussen tokenized activa en traditionele markten. Elk van deze projecten verandert de waardeketen van betalingen en investeringen, met concrete gevolgen voor de kosten, de veiligheid en de toegang tot financiële producten.
