De vermelding ‘Made in EEC’ (Europese Economische Gemeenschap) is een oorsprongsmarkering voor producten die binnen de Europese Economische Ruimte zijn vervaardigd. In officiële teksten is deze benaming inmiddels vervangen door ‘Made in EU’, maar sommige merken gebruiken haar nog steeds. De vermelding heeft een specifieke functie: consumenten laten weten dat het product voldoet aan de Europese productienormen. Voor bedrijven is deze etikettering een commercieel, regelgevend en strategisch instrument waarvan de gevolgen een nadere toelichting verdienen.
Douaneoorsprong en etikettering: twee verschillende begrippen
Een belangrijk punt wordt door veel fabrikanten nog steeds verkeerd begrepen. De douaneoorsprong van een product en de vermelding op het etiket zijn juridisch gezien niet hetzelfde.
Volgens de algemene douaneregel is het land van de laatste ingrijpende bewerking bepalend, mits deze economisch gerechtvaardigd is en heeft geleid tot een nieuw product of een belangrijke productiefase. Een onderdeel dat in Frankrijk wordt geassembleerd uit onderdelen die in Azië zijn gemaakt, kan dus de Franse douaneoorsprong krijgen als de assemblage een voldoende ingrijpende bewerking vormt.
Een vrijwillige vermelding zoals ‘Made in EEC’ of ‘Made in EU’ moet aan een ander criterium worden getoetst: het risico dat consumenten worden misleid over de werkelijke geografische of commerciële oorsprong van het product. Het etiket op zich verandert de douaneoorsprong niet.
De vermelding ‘Made in Europe’ op een product waarvan vrijwel alle toegevoegde waarde afkomstig is uit een land buiten de EU, kan leiden tot bezwaren. Ook de douane kan hiertegen optreden bij controles op producten die op de markt worden gebracht.
Om de voordelen van Made in EEC te begrijpen, moet je eerst dit onderscheid goed kennen. Een onjuiste etikettering doet namelijk alle verwachte voordelen teniet.
Voldoen aan de regelgeving voor de Made in Europe-markering
Er bestaat geen algemene Europese bepaling die voorschrijft dat producten die in de EU op de markt worden gebracht, een oorsprongsmarkering moeten dragen. Voor bepaalde landbouw-, voedings- en cosmeticaproducten gelden uitzonderingen, maar voor de meeste industriële producten is een oorsprongsmarkering vrijwillig.
Dat betekent niet dat er geen regels gelden. Zodra een oorsprongsmarkering wordt aangebracht, moet deze voldoen aan de regels voor niet-preferentiële oorsprong uit het douanewetboek van de Unie. In Frankrijk helpt de douane bedrijven bij het vaststellen van de oorsprong van hun producten en treedt zij op tegen misbruik van oorsprongsmarkeringen.
Sancties bij misleidende markeringen
Bij invoer kan een product met een onjuiste oorsprongsvermelding door de douane worden tegengehouden. Wanneer het product op de markt wordt gebracht, kunnen de fraudebestrijdingsdiensten optreden op grond van het consumentenrecht. Het risico beperkt zich niet tot een boete: een betwiste markering schaadt de commerciële geloofwaardigheid van het bedrijf bij distributeurs en eindklanten.
Made in EEC-etikettering: concrete voordelen voor bedrijven
Wanneer de markering is gebaseerd op een verifieerbare oorsprong, levert ze tastbare voordelen op. Die zijn onder te verdelen in drie categorieën.
- Een kwaliteitssignaal voor Europese consumenten, die lokale productie associëren met strengere normen voor veiligheid, traceerbaarheid en milieubescherming dan in veel landen buiten de EU
- Een onderscheidend argument op markten waar geïmporteerde producten vaak op prijs concurreren, met name in de textiel-, schoenen-, sieraden- en glasindustrie
- Aansluiting bij de groeiende eisen op het gebied van transparantie uit de Europese richtlijn over milieuclaims, die vermeldingen over duurzaamheid en de oorsprong van producten strenger reguleert
Landen als China, de Verenigde Staten en Brazilië verplichten nu al tot een oorsprongsmarkering op producten die naar hun grondgebied worden ingevoerd. Europarlementariërs hebben deze ongelijkheid herhaaldelijk aangekaart: Europese fabrikanten die naar deze markten exporteren, moeten zich aan de lokale regels houden, terwijl voor producten die de EU binnenkomen niet dezelfde verplichting geldt.
Textiel en geplande hervorming
De textielsector laat goed zien wat er op het spel staat. De Europese Commissie gaf in 2023 aan te onderzoeken of oorsprong een van de mogelijke onderwerpen zou worden bij de herziening van de regels voor textieletikettering. Deze hervorming heeft nog niet geleid tot een algemene verplichting, maar wijst wel duidelijk op de richting waarin het beleid zich ontwikkelt. Kledingmerken die nu al hun traceerbaarheid en oorsprongsmarkering op orde brengen, bouwen een meetbare voorsprong op het gebied van regelgeving op.
Wereldwijde productieketens: de uitdaging van geloofwaardigheid
Het Europese debat over ‘Made in EU’ is verschoven naar een complexer vraagstuk: productieketens die over meerdere landen zijn verspreid. Een product dat in Duitsland is ontworpen, onderdelen uit Polen bevat en in Portugal wordt geassembleerd, kan terecht aanspraak maken op een Europese oorsprong. Het wordt ingewikkelder wanneer bepaalde cruciale productiestappen, zoals de winning van grondstoffen of de productie van technische onderdelen, in landen buiten de EU plaatsvinden.
Voor bedrijven is de vraag niet langer alleen: ‘Mag ik deze markering aanbrengen?’, maar ook: ‘Houdt mijn etikettering stand bij kritisch onderzoek door een goed geïnformeerde consument of een concurrent?’ De richtlijn over milieuclaims stelt hier strengere eisen aan: elke vermelding over de oorsprong moet met bewijsstukken kunnen worden onderbouwd.
- Breng elke stap in de waardeketen in kaart om vast te stellen waar de ingrijpende bewerking plaatsvindt
- Documenteer de materiaal- en onderdelenstromen, zodat je kunt reageren op een douanecontrole of een klacht van een concurrent
- Stem de formulering op het etiket af op de werkelijke omvang van de Europese productie (‘Geassembleerd in Frankrijk’, ‘Ontworpen en vervaardigd in de EU’, ‘Onderdelen van Europese oorsprong’)
Een gedetailleerde etikettering die aangeeft wat de Europese bijdrage precies inhoudt, in plaats van alleen een algemene vermelding te gebruiken, beschermt het bedrijf beter en informeert de consument duidelijker.
De markering ‘Made in EEC’ of ‘Made in EU’ blijft een krachtig middel om de waarde van een product te benadrukken, mits de industriële werkelijkheid dit rechtvaardigt. Bedrijven die investeren in de traceerbaarheid van hun productie en in de documentaire onderbouwing van hun etikettering, maken van een eenvoudige vermelding een duurzaam concurrentievoordeel op de Europese markt.
